7 तासांपूर्वी
- कॉपी लिंक
तमिळनाडूतील कलपक्कम येथे सोमवारी रात्री भारताच्या 500 मेगावॅट ‘प्रोटोटाइप फास्ट ब्रीडर रिॲक्टर’चा दुसरा टप्पा पूर्ण झाला. त्याने आता ‘क्रिटिकॅलिटी’ (Criticality) प्राप्त केली आहे. याचा अर्थ तो आता स्वतःहून अणुप्रक्रिया करत आहे आणि ऊर्जा निर्माण करण्यासही सुरुवात केली आहे.
रिॲक्टर पूर्णपणे तयार होण्यापासून आता फक्त एक टप्पा दूर आहे. या प्रकल्पात 80% पेक्षा जास्त स्वदेशी तंत्रज्ञान आणि उपकरणांचा वापर करण्यात आला आहे. सध्या फक्त रशियाकडे फास्ट ब्रीडर रिॲक्टर आहे. जर भारताने हे पूर्णपणे तयार केले, तर असे करणारा तो दुसरा देश बनेल.
या रिॲक्टरची रचना इंदिरा गांधी अणुसंशोधन केंद्राने केली आहे. रिॲक्टर पूर्ण झाल्यानंतर पंतप्रधान मोदींनी X वर लिहिले की, आज भारताने आपल्या अणुऊर्जा प्रवासात एक मोठे यश संपादन केले आहे आणि देशाचा अणुकार्यक्रम आता अधिक वेगाने पुढे जाईल.
कल्पक्कम येथील रिॲक्टर प्रकल्पात सहभागी शास्त्रज्ञ.
जितके इंधन वापरतो, त्यापेक्षा जास्त इंधन तयार करतो
या प्रकल्पाची सुरुवात 2003 साली झाली होती. तो तयार करण्यासाठी भारतातील 200 हून अधिक कंपन्यांना एकत्र आणण्यात आले. फास्ट ब्रीडर रिॲक्टर हा एक विशेष प्रकारचा अणुभट्टी आहे, ज्यामध्ये युरेनियम-प्लुटोनियम मिश्रित इंधन (MOX) वापरले जाते.
याचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ते जितके इंधन वापरते, त्यापेक्षा जास्त इंधन तयार करू शकते. ही तंत्रज्ञान भविष्यात थोरियम-आधारित ऊर्जा उत्पादनासाठी मार्ग तयार करते, जे भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
भारतासाठी का महत्त्वाचे
- वाढती विजेची मागणी: सौर आणि पवन ऊर्जा हवामानावर अवलंबून असतात, तर अणुऊर्जा प्रकल्प सातत्याने वीज पुरवतात. एक अणुभट्टी लाखो घरांची गरज पूर्ण करू शकते.
- थोरियमचा साठा: भारताकडे युरेनियम कमी आहे, परंतु थोरियमचा जगातील सर्वात मोठा साठा आहे. फास्ट ब्रीडर रिॲक्टर थोरियमला युरेनियम-233 मध्ये रूपांतरित करू शकतो.
- पर्यावरण: भारताने 2070 पर्यंत नेट-झिरो कार्बन उत्सर्जन करण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे. कोळशाच्या तुलनेत अणुऊर्जा स्वच्छ (क्लीन) मानली जाते.
- कमी जागेत जास्त वीज: अणुऊर्जा प्रकल्प, सौर ऊर्जा प्रकल्पांच्या तुलनेत खूप कमी जागेत तेवढीच वीज निर्माण करू शकतात.
जगातील इतर देश कुठे आहेत
चीन: जगात सर्वात वेगाने नवीन अणुऊर्जा प्रकल्प बांधत आहे आणि जागतिक स्तरावर नेतृत्वाच्या दिशेने वाटचाल करत आहे.
अमेरिका: जगात सर्वाधिक कार्यरत अणुभट्ट्या आहेत, पण बहुतेक प्रकल्प जुने झाले आहेत.
भारत: सध्या सुमारे 3% वीज अणुऊर्जेतून येते, पण सरकारचे उद्दिष्ट 2047 पर्यंत ते 12 पटीने वाढवणे आहे.
रूस: जगातील सर्वात प्रगत अणुतंत्रज्ञानात आघाडीवर आहे आणि भारत, तुर्की व बांगलादेशसारख्या देशांना अणुसहकार्य पुरवतो.
Doonited Affiliated: Syndicate News Hunt
This report has been published as part of an auto-generated syndicated wire feed. Except for the headline, the content has not been modified or edited by Doonited.
