शाळेत आपले आडनाव लपवायची अनन्या बिर्ला: व्यवसाय-संगीत स्विच करण्यासाठी कपडे बदलते, कर्मचाऱ्यांसाठी मानसिक आरोग्य रजा; जाणून घ्या प्रोफाइल

इंडियन प्रीमियर लीगच्या पहिल्या सामन्यापासूनच अनन्या बिर्ला ट्रेंड करत आहेत. क्रिकेट चाहते त्यांना ऑनलाइन रॉयल चॅलेंजर्स बंगळुरूची ‘लकी चार्म’ म्हणत आहेत, तर कधी त्यांना ‘नॅशनल क्रश’ असे संबोधत आहेत.

आदित्य बिर्ला ग्रुपच्या सुमारे 16 हजार 600 कोटी रुपयांच्या सर्वात महागड्या डीलमध्ये आरसीबी फ्रँचायझी खरेदी केल्यानंतर त्या चर्चेत होत्या. या काळात त्या आपल्या आरसीबी संघाला पाठिंबा देण्यासाठीही आल्या होत्या.

यानंतर त्या ट्विटरवर ट्रेंड करू लागल्या. इन्स्टाग्रामवर मीम्स आणि फॅन पेज तयार होऊ लागले. याच दरम्यान, इन्स्टाग्रामवर अनन्याच्या फॉलोअर्समध्ये 485 हजारवरून थेट 2.9 मिलियन (बातमी लिहिण्यापर्यंत) ची मोठी वाढ झाली.

अनन्यश्री उर्फ अनन्या बिर्ला अब्जाधीश उद्योगपती कुमार मंगलम बिर्ला यांची कन्या आहेत. बिर्ला ग्रुपशी संबंधित वारसा लाभलेला असूनही अनन्याने आपला मार्ग स्वतःच तयार केला आहे, मग तो व्यवसाय असो किंवा संगीत उद्योग.

अनन्या उद्योजिका आहेत, गायिका-गीतकार आहेत आणि आदित्य बिर्ला ग्रुपच्या नेत्या असण्यासोबतच मानसिक आरोग्य सल्लागार (ॲडव्होकेट) देखील आहेत.

अनन्या शाळेत आपले आडनाव लिहित नव्हती

बिर्ला कुटुंबात जन्मलेल्या अनन्याचे आयुष्य घरात जेवढे सोपे होते, तेवढेच शाळेत कठीण होते. एका मुलाखतीत तिने सांगितले की, बिर्ला आडनावामुळे तिला एक मोठी पण जड ओळख मिळाली. अशा परिस्थितीत ती शाळेत आपले आडनाव लपवू लागली, जेणेकरून कोणालाही कळू नये की ती बिर्लाची मुलगी आहे. लोकांनी तिला श्रीमंत कुटुंबातील मुलगी समजून वेगळी वागणूक देऊ नये.

तिने सांगितले की, ती परीक्षा पेपरवर बिर्ला आडनाव लिहित नव्हती. ती आपल्या मित्रांच्या आडनावांपैकी कधी शाह तर कधी मर्चंट असे लिहित असे. तिला नेहमीच आपल्या आजूबाजूच्या लोकांच्या मतांची भीती वाटत असे. पण हा उपायही कामाला आला नाही. शेवटी तिला शाळेतून बाहेर पडावे लागले.

10,000 रुपयांपासून कंपनी सुरू केली, आता 60 हजार कोटींची

अनन्या सांगते की, एक दिवशी शाळेतून घरी परतताना तिला मायक्रो-फायनान्स स्टार्टअप कंपनीची कल्पना सुचली. 2012 मध्ये 17 वर्षांच्या वयात तिने 10 हजार रुपयांपासून ‘स्वतंत्र मायक्रोफिन’ कंपनीची सुरुवात केली, जी आता 60 हजार कोटींची आहे.

या स्टार्टअपसाठी तिने कोटक महिंद्रा बँकेकडून कर्ज घेतले होते. आता ही देशातील दुसरी सर्वात मोठी मायक्रो फायनान्स कंपनी आहे, जी अनन्याने गावांमधील आणि लहान शहरांमधील महिला उद्योजकांना आत्मनिर्भर बनवण्याच्या कल्पनेने सुरू केली होती.

ऑक्सफर्डमधून शिक्षण अर्धवट सोडले, आंतरराष्ट्रीय पॉप आर्टिस्ट बनली

अनन्या 8 वर्षांची होती, तेव्हा तिने पहिल्यांदा संतूर हे संगीत वाद्य वाजवले होते. 11 वर्षांची असताना लेडी गागाच्या एका कॉन्सर्टमध्ये तिला संगीताची आवड निर्माण झाली, तेव्हाच तिने संगीतकार व्हायचे ठरवले. 13 वर्षांच्या वयापासून ती कविता लिहू लागली आणि गाऊ लागली होती. तिला सुरुवातीपासूनच संगीताची आवड होती. संगीतासाठी तिचे हे प्रेम ऑक्सफॉर्डला जाऊन अधिक वाढले.

2014 मध्ये अनन्या लंडनमध्ये ऑक्सफर्ड विद्यापीठात शिकायला गेली. तिथे रिकाम्या वेळेत तिने यूट्यूबवरून गिटार वाजवायला शिकले. ती विद्यापीठाच्या कार्यक्रमांमध्ये आणि ओपन माईक्समध्ये गाऊ लागली. रिकाम्या वेळेत ती पब्स आणि क्लब्समध्ये जाऊन परफॉर्म करू लागली. एका मुलाखतीत ती म्हणते की, लोकांचा प्रतिसाद पाहून तिला वाटले की तिला फक्त हेच करायचे आहे.

असे दोन वर्षे निघून गेले. 2016 मध्ये तिने आपल्या आई-वडिलांशी बोलून ऑक्सफर्डमधून शिक्षण सोडले. गायिका आणि गीतकार म्हणून तिने युनिव्हर्सल म्युझिक ग्रुप जॉइन केले. याच वर्षी ‘लिव्हिन द लाईफ’ (Livin’ the Life) या म्युझिक व्हिडिओसह 20 वर्षांच्या वयात तिने संगीत उद्योगात पदार्पण केले.

मोठ्या आंतरराष्ट्रीय कलाकारांसोबत परफॉर्म केले

अनन्याने युनिव्हर्सल म्युझिकसोबत अनेक हिट गाणी दिली. तिच्या ‘मेंट टू बी’ आणि ‘सरकस गोइंग’ या गाण्यांना प्लॅटिनम, तर ‘बॅटल गोइंग’ या गाण्याला डबल प्लॅटिनम अवॉर्ड मिळाला. यासोबतच, ती इंग्रजी गाण्यासाठी प्लॅटिनम मिळवणारी पहिली भारतीय ठरली.

2019 पर्यंत अनन्याने युनिव्हर्सल म्युझिकसोबत काम केले. या काळात तिने अनेक आंतरराष्ट्रीय कलाकारांसोबत काम केले. ती पहिली भारतीय कलाकार ठरली, जिचे गाणे पीएम:एएम रेकॉर्डिंग्ज (PM:AM Recordings) ने जगभरात प्रदर्शित केले.

अनन्याने ग्लोबल सिटीझन फेस्टिव्हल, ऑक्टोबरफेस्ट आणि सनबर्न अरेना यांसारख्या मोठ्या संगीत कार्यक्रमांमध्ये परफॉर्म केले आहे. 2018 आणि 2019 मध्ये तिने ऑक्टोबरफेस्टमध्ये विशेष पाहुणी म्हणून शॉन किंग्स्टनसोबत परफॉर्म केले. यासोबतच, सप्टेंबर 2019 मध्ये तिने विज खलिफाच्या इंडिया टूर इव्हेंट सनबर्न अरेनामध्ये ओपनिंग केली. नोव्हेंबर 2022 मध्ये तिने डीजे स्नेकच्या सनबर्न अरेना इंडिया टूरमध्ये त्याच्यासोबत परफॉर्म केले.

2021 मध्ये, टोकियो ऑलिम्पिक 2020 साठी अनन्या आणि ए.आर. रहमान यांनी टीम इंडियासाठी अधिकृत चीअर सॉन्ग ‘हिंदुस्तानी वे’ रिलीज केले.

‘माझे मन-मेंदू व्यवसायात आहे, पण आत्मा संगीतात आहे’

अनन्याने अनेक मुलाखतींमध्ये सांगितले आहे की, ती संपूर्ण बिर्ला घराण्यातील पहिली आणि एकमेव मुलगी आहे जिने व्यवसाय जगात पाऊल ठेवले. ‘स्वतंत्र मायक्रोफिन’ स्टार्टअपमधून तिने आपल्या व्यावसायिक कारकिर्दीची सुरुवात केली आणि नंतर ‘इकाई एसाई’ स्टार्टअप आणि ‘अनन्या बिर्ला फाउंडेशन’ सुरू केले.

यासोबतच तिने बिर्लाचे अनेक उपक्रम सांभाळले. तरीही, संगीत तिला नेहमीच आकर्षित करत राहिले. तिने एका मुलाखतीत सांगितले, ‘मी व्यवसाय केला, पण संगीत माझ्यासाठी अशी जागा आहे जिथे मी फिट बसते. हेच ते आहे ज्याने माझे एकटेपण दूर केले आणि मला असे काहीतरी दिले ज्याला मी माझे म्हणू शकेन.’

अनन्या अनेकदा तिच्या खास लोकांबद्दल आणि तिच्या अनुभवांबद्दल गाणी लिहिते. तिला वाटते की, तिने कितीही प्रयत्न केला तरी आनंदी गाणी लिहू शकत नाही.

स्टुडिओमध्ये आल्यावर सर्वात आधी कपडे बदलते

अनन्याने बिझनेसवुमन असण्यासोबतच 8 वर्षे तिचे संगीत करिअरही सांभाळले आहे. ती दररोज सकाळी उठून रियाज करते आणि दिवसा ऑफिस सांभाळते. ऑफिसनंतर रात्री साधारण दोन वाजेपर्यंत स्टुडिओमध्ये गाणी कंपोज करत घालवते. अनन्या सहसा गिटारवर गाणी कंपोज करते.

ती सांगते की, जेव्हा ती ऑफिसमध्ये असते, तेव्हा ती सूटमध्ये बिझनेसवुमनच्या भूमिकेत असते आणि तिच्या मेंदूचा जास्त वापर करत असते. तर, जेव्हा गाणे लिहायचे किंवा कंपोज करायचे असते, तेव्हा ती स्टुडिओमध्ये जाताना हूडी आणि पायजमा घालते. अशा प्रकारे ती तिचा मूड आणि मेंदू बदलासाठी तयार करते.

तरीही, संगीतावर इतके प्रेम असूनही, अनन्याने 2025 मध्ये संगीतातून ब्रेक घेतला आहे. ’24’ म्युझिक व्हिडिओच्या शूटिंगदरम्यान तिला जाणवले की ती संगीतावरील तिच्या प्रेमाऐवजी आकडेवारी आणि लोकांच्या कौतुकासाठी गाणी बनवू लागली होती. त्याच वेळी ती लव्हएटसेट्रा, कॉन्ट्राबँड, आदित्य बिर्ला रिअल इस्टेट, ग्लोबल ट्रेडिंग आणि फॅशनच्या लॉन्चमध्येही व्यस्त होती. शेवटी तिने संगीतातून ब्रेक घेण्याचा निर्णय घेतला. 2025 मध्ये ब्रेक घेण्यापूर्वी तिने 25 हून अधिक गाणी दिली आहेत.

अनन्या तिच्या कर्मचाऱ्यांना मानसिक आरोग्याची सुट्टी देते

अनन्या मानसिक आरोग्याबद्दल खूप बोलकी आहे. 2020 मध्ये मानसिक आरोग्य जनजागृतीसाठी तिने अनन्या बिर्ला फाउंडेशनची स्थापना केली.

अनन्या मानसिक ताणामुळे खूप त्रस्त होती. तिला चिंताग्रस्त हल्ले (अटॅक्स) येत होते. पण हळूहळू तिने तिच्या मानसिक ताणाचे रूपांतर एका महाशक्तीमध्ये केले. जेव्हा ती मानसिकदृष्ट्या अस्वस्थ असते, तेव्हा ती हनुमान चालीसा वाचते आणि चालते. तिचे मत आहे की, जेव्हा वाईट वाटते, तेव्हा हालचाल करणे महत्त्वाचे आहे. यामुळे विचार करण्याची संपूर्ण पद्धत बदलते. अनन्या तिच्या कर्मचाऱ्यांना इतर सुट्ट्यांसोबत मानसिक आरोग्याची सुट्टी (मेंटल हेल्थ लीव्ह) देखील देते. गरज पडल्यास ती स्वतःही लिहिते – ‘मित्रांनो, आज मानसिक आरोग्य चांगले नाही, मी सुट्टी घेणार आहे.’

कथा – सोनाली राय