ताजमहालला सुमारे 373 वर्षे झाली आहेत. जगातील सर्वात सुंदर इमारतींपैकी एक असलेल्या या स्मारकाच्या रॉयल गेट (शाही दरवाजा) च्या दगडांना आता तडा पडण्यास सुरुवात झाली आहे. दरवाजाच्या भिंतींना अनेक ठिकाणी भेगा पडल्या आहेत. काही दगड त्यांच्या जागेवरून सरकले आहेत. शाही गेट आता वादळ आणि पाऊसही सहन करू शकत नाहीये. गेल्या महिन्यात वादळी पाऊस आणि वाऱ्यामुळे दोनदा गेटचे दगड तुटून खाली पडले आहेत. हे दगड मुघलकालीन आहेत. यापूर्वीही ताजमहाल परिसरातील अनेक भागांतील दगड आणि जाळ्या तुटल्या आहेत. मुख्य कबरीच्या मागे यमुना नदीच्या दिशेने लावलेली जाळीदार रेलिंगही जोरदार पाऊस आणि वादळ सहन करू शकली नाही. सन 2020 मध्ये ही रेलिंग कोसळली होती. आधी ताज्या घटनांवर एक नजर टाकूया… 7 एप्रिल 2026: आग्रा येथे जोरदार वादळ आणि पाऊस झाला. यावेळी ताजमहालच्या रॉयल गेटचे पांढरे आणि लाल दगड निखळून पडले. सुदैवाने कोणताही पर्यटक याच्या तडाख्यात आला नाही. 30 एप्रिल 2026: आग्रा येथे हलके वादळ आणि पाऊस झाला. तरीही, रॉयल गेटचे कमकुवत झालेले दगड ते सहन करू शकले नाहीत. पांढऱ्या दगडाचे 5 तुकडे तुटून खाली पडले. आता काही जुन्या घटनांवर एक नजर टाकूयात… 31 मे 2024: ताजमहालच्या रॉयल गेटचा एक दगड तुटून खाली पडला होता.
20 डिसेंबर 2024: ताजमहालच्या दक्षिण गेटच्या भिंतीतून दगड तुटून खाली पडले होते.
29 मे 2020: ताजमहालमधील संगमरवरी आणि लाल दगडांच्या जाळ्या तुटल्या होत्या. पश्चिम गेटची बिजागरी तुटल्याने गेट वाकडा झाला होता. या घटना केवळ उदाहरणे आहेत. ताजमहालचे कर्मचारी सांगतात की, याव्यतिरिक्तही अनेक वेळा दगड आणि जाळ्या तुटून खाली पडल्या आहेत. रॉयल गेटची दूरवस्था झाली आहे ताजमहालचा रॉयल गेट म्हणजेच शाही दरवाजा आता जीर्ण झाला आहे. अनेक ठिकाणचे दगड आपल्या जागेवरून सरकले आहेत. भिंतींना भेगा दिसू लागल्या आहेत. दगड इतके जुने झाले आहेत की ते भिंतीतून निखळून पडू लागले आहेत. लाल दगडाने बनवलेल्या रॉयल गेटमध्ये नक्षीकामासाठी लावलेले पांढरे आणि काळे दगडही निघत आहेत. अनेक ठिकाणी दगड गळल्यामुळे भिंतींमध्ये पोकळी (गॅप) तयार झाली आहे. रॉयल गेटच्या दूरवस्थेची 4 छायाचित्रे… रॉयल गेटचा इतिहास जाणून घ्या रॉयल गेट हे ताजमहालचे मुख्य प्रवेशद्वार आहे. ताजमहालच्या पश्चिम आणि पूर्वेकडील गेटमधून प्रवेश केल्यानंतर पर्यटक फोरकोर्टमध्ये पोहोचतात. येथून याच शाही दरवाजातून मुख्य कबरीपर्यंत जातात. पूर्वी दक्षिणेकडील गेटमधून येणारे पर्यटकही याच दरवाजासमोर पोहोचत होते. मात्र, २०१८ पासून दक्षिणेकडील गेट बंद आहे. शाही दरवाजाही ताजमहालच्या मुख्य कबरीइतकाच जुना मानला जातो. जाणकार काय म्हणतात आग्राचे इतिहासकार राजकिशोर राजे सांगतात की, शाही दरवाजाचे बांधकाम मुख्य मकबऱ्यासोबतच झाले होते. मुघल काळात याला शाही दरवाजा म्हटले जात असे. नंतर ब्रिटिश राजवटीत याला रॉयल गेट म्हटले जाऊ लागले. ताजमहालचे माजी प्रभारी आणि एएसआयमध्ये संरक्षण सहायक पदावरून निवृत्त झालेले एस.के. कुलश्रेष्ठ म्हणतात की, वेळेनुसार दगडांचे आयुष्य कमी होत आहे. अशा परिस्थितीत, जर दर्जेदार संरक्षण झाले नाही, तर दगड तुटून पडतील. पूर्वी संरक्षणाचे काम विभाग स्वतः करत असे. तेव्हा अभियंते ऐतिहासिक पैलू लक्षात घेऊन काम करत होते. आता बहुतेक काम कंत्राटदारांवर अवलंबून आहे. त्यांचे मत आहे की, कंत्राटदार तितके अनुभवी नाहीत, ज्यामुळे संरक्षण कार्याची गुणवत्ता प्रभावित झाली आहे. त्यांनी सांगितले की, गुणवत्ता घसरण्याचे एक मोठे कारण म्हणजे जुने साहित्य आता उपलब्ध नसणे हे आहे. पूर्वी बांधकाम आणि संवर्धनामध्ये खडी चुना वापरला जात असे. आता तसा चुना मिळत नाही आणि तसा मोर्टारही मिळत नाही, ज्यात मजबुती देणारे घटक असायचे. एका वर्षात 100 कोटींहून अधिक कमाई भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (ASI) च्या संरक्षित स्मारकांमध्ये ताजमहालचे तिकीट सर्वात महाग मानले जाते. ताजमहालमध्ये भारतीय पर्यटकांसाठी 50 रुपये, सार्क देशांतील नागरिकांसाठी 540 रुपये आणि परदेशी पर्यटकांसाठी 1100 रुपयांचे तिकीट आहे. मुख्य घुमटापर्यंत जाण्यासाठी 200 रुपयांचे अतिरिक्त तिकीट द्यावे लागते. म्हणजे, संपूर्ण ताजमहाल पाहण्यासाठी भारतीयांना 250 रुपये आणि परदेशी पर्यटकांना 1300 रुपये खर्च करावे लागतात. एएसआयच्या आकडेवारीनुसार, आर्थिक वर्ष 2024-25 आणि 2025-26 मध्ये केवळ ऑफलाइन तिकिटांमधून 105 कोटी 49 लाख रुपयांची कमाई झाली. ऑनलाइन तिकिटांचे उत्पन्न जोडल्यास हा आकडा 200 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त होतो. जाणून घ्या कोणत्या वर्षी किती उत्पन्न राहिले देशातील सर्व संरक्षित स्मारकांमध्ये कमाईच्या बाबतीत आजही ताजमहाल सर्वात पुढे आहे. 1966 मध्ये पहिल्यांदा तिकीट लागले होते 1966 पूर्वी ताजमहालात प्रवेश पूर्णपणे विनामूल्य होता. ताजमहालात पहिल्यांदा 1966 मध्ये तिकीट व्यवस्था लागू करण्यात आली. त्यावेळी तिकिटाची किंमत फक्त 20 पैसे होती. आता वाढत्या पर्यटकांच्या संख्येवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी स्टेप तिकीट व्यवस्था लागू आहे. या अंतर्गत वेगवेगळ्या श्रेणीतील पर्यटकांसाठी वेगवेगळे तिकीट दर निश्चित करण्यात आले आहेत. असे वाढले तिकिटाचे दर संरक्षणाकडे दुर्लक्ष ताजमहालाचा रॉयल गेटच नाही, तर त्याचे इतर भागही अनेक ठिकाणी जीर्ण झाले आहेत. तरीही, कमाईच्या तुलनेत ताजमहालाच्या संवर्धनाच्या कामावर तितका खर्च केला जात नाहीये. एएसआयच्या मते, मागील आर्थिक वर्षात ताजमहालाच्या संवर्धनाच्या कामावर सुमारे 5 कोटी रुपये खर्च करण्यात आले. एएसआयचे संवर्धन सहायक कलंदर बिंद म्हणतात- संवर्धनाच्या कामावर पूर्ण लक्ष दिले जाते. एका वर्षात ताजमहालात सुमारे 5 कोटी रुपयांची संवर्धनाची कामे करण्यात आली आहेत.
Doonited Affiliated: Syndicate News Hunt
This report has been published as part of an auto-generated syndicated wire feed. Except for the headline, the content has not been modified or edited by Doonited.
