भारतातील शालेय शिक्षणावरील एकात्मिक जिल्हा शिक्षण माहिती प्रणाली (UDISE+) आणि AISHE चा अहवाल शिक्षणाशी संबंधित दोन भिन्न पैलूंवर प्रकाश टाकतो. UDISE च्या अहवालानुसार, देशात दररोज 13 शाळा बंद झाल्या. शाळा बंद झालेल्या राज्यांमध्ये मध्य प्रदेश सर्वात पुढे आहे. AISHE च्या अहवालात म्हटले आहे की, उच्च शिक्षणामध्ये मुलींची संख्या वाढली आहे. अहवालात म्हटले आहे की, 2025-26 मध्ये उच्च शिक्षणामध्ये मुलींचे एकूण नोंदणी प्रमाण (GER 31.2) नोंदवले गेले, जे मुलांपेक्षा जास्त आहे. UDISE+ चा अहवाल : बंद झालेल्या शाळांपैकी 2,426 फक्त मध्य प्रदेशातील देशभरात दररोज 13 शाळा बंद होत आहेत. 2025-26 या वर्षात देशभरात एकूण 4791 शाळा बंद झाल्या. शाळा बंद होण्यात मध्य प्रदेश सर्वात पुढे आहे. देशात बंद झालेल्या एकूण शाळांपैकी अर्ध्याहून अधिक 2,426 शाळा फक्त मध्य प्रदेशातील आहेत. तेलंगणामधील १३९२ शाळा बंद २०२४-२५ या वर्षात देशात १४ लाख ७१ हजार ४७३ शाळा होत्या. पण २०२५-२६ मध्ये ही संख्या घटून १४ लाख ६६ हजार ६८२ झाली. बंद झालेल्या इतर शाळांपैकी १३९२ तेलंगणामध्ये, ५६८ पश्चिम बंगालमध्ये, ४७४ आंध्र प्रदेशमध्ये, ३६९ तामिळनाडूमध्ये, २८१ कर्नाटकमध्ये आणि २६६ हिमाचल प्रदेशमध्ये होत्या. 5,663 शाळांमध्ये विद्यार्थी नाहीत, शिक्षक 20,667 देशात शून्य पटसंख्या असलेल्या म्हणजेच विद्यार्थी नसलेल्या शाळांच्या संख्येत प्रथमच घट नोंदवली गेली आहे. शून्य पटसंख्या असलेल्या शाळांची संख्या गेल्या एका वर्षात 7,993 वरून 5,663 पर्यंत कमी झाली आहे. यामध्ये 20,667 शिक्षकही कार्यरत आहेत. पश्चिम बंगालमध्ये गेल्या वर्षी अशा शाळांच्या संख्येत 321 ची वाढ नोंदवली गेली. या शाळांमध्ये 1,573 शिक्षकही होते, ज्यांना कोणालाही शिकवायचे नव्हते. पश्चिम बंगालमध्ये आता 4,133 शाळांमध्ये 19,502 शिक्षक आहेत, ज्यांच्याकडे कोणालाही शिकवण्याची जबाबदारी नाही. उत्तरप्रदेशमध्ये मागील सत्रात 81 शाळांमध्ये एकही विद्यार्थी नव्हता आणि 56 शिक्षकांकडे शिकवण्याची जबाबदारी नव्हती. 2025-26 मध्ये, विद्यार्थी नसलेल्या शाळांची संख्या वाढून 313 झाली आणि या शाळांमधील शिक्षकांची संख्या वाढून 177 झाली. सर्वात मनोरंजक राज्य छत्तीसगड आहे, जिथे 2024-25 मध्ये एकही विद्यार्थी नसलेली एकही शाळा नव्हती, पण 2025-26 मध्ये अशा 149 शाळा झाल्या. तेथे 140 शिक्षकही तैनात आहेत. AISHE चा अहवाल : उच्च शिक्षणात मुलींची संख्या वाढली केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाने ऑल इंडिया सर्वे ऑन हायर एज्युकेशन (AISHE) चा 2022-23 आणि 2023-24 वर्षाचा अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. अहवालानुसार, देशात उच्च शिक्षणाचा आवाका सातत्याने वाढत आहे, ज्या अंतर्गत उच्च शिक्षणातील ग्रॉस एनरोलमेंट रेशो (GER) प्रथमच वाढून 30 वर पोहोचला आहे. अहवालात म्हटले आहे की, उच्च शिक्षणात मुलींचा GER 31.2 नोंदवला गेला, जो पुरुषांपेक्षा जास्त आहे. यावरून असे दिसून येते की उच्च शिक्षणात मुलींचा सहभाग वाढला आहे, जो स्वतःच एक नवीन विक्रम आहे. AISHE मध्ये संस्था स्वतः पोर्टलवर आकडेवारी अपलोड करतात. 2022-23 मध्ये 56,180 आणि 2023-24 मध्ये 59,533 उच्च शिक्षण संस्थांनी सर्वेक्षणात भाग घेतला. दोन्ही वर्षांमध्ये सहभाग 90% पेक्षा जास्त होता. सलग 7व्या वर्षी उच्च शिक्षणात महिलांचा सहभाग अधिक अहवालानुसार, 2014-15 मध्ये उच्च शिक्षणाचे एकूण नोंदणी प्रमाण (GER) 23.7 होते, जे 2022-23 मध्ये वाढून 29.5 पर्यंत पोहोचले. तर 2023-24 मध्ये ते 30 नोंदवले गेले आहे. यात महिलांचा सहभाग म्हणजेच GER 2014-15 मध्ये 22.9 होता, जो 2023-24 मध्ये वाढून 31.2 पर्यंत पोहोचला आहे. अशा प्रकारे उच्च शिक्षणात महिलांची संख्या वाढली. अहवालात असे म्हटले आहे की जेंडर पॅरिटी इंडेक्स (GPI) 2023-24 मध्ये 1.08 राहिला आहे. याचा अर्थ असा आहे की सलग सातव्या वर्षी उच्च शिक्षणात महिलांचा सहभाग पुरुषांच्या तुलनेत अधिक राहिला आहे. उच्च शिक्षणात SC विद्यार्थ्यांची संख्याही वाढली अहवालानुसार, उच्च शिक्षण घेण्यामध्ये सामाजिकदृष्ट्या वंचित घटकांचा सहभागही वाढला आहे, ज्या अंतर्गत अनुसूचित जाती (SC) च्या विद्यार्थ्यांची नोंदणी 2014-15 मधील 46.07 लाखांवरून 2023-24 मध्ये 69.72 लाख झाली आहे. तर अनुसूचित जमाती (ST) च्या विद्यार्थ्यांची नोंदणी 16.41 लाखांवरून वाढून 28.83 लाखांपर्यंत पोहोचली आहे. तसेच इतर मागासवर्गीय (OBC) विद्यार्थ्यांची नोंदणी देखील 1.13 कोटींवरून वाढून 1.80 कोटी झाली आहे. महिला शिक्षकांची संख्या 7.78 लाख झाली अहवालानुसार, उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये शिक्षकांची संख्याही वाढली आहे. 2023-24 या वर्षात एकूण 17.32 लाख शिक्षक कार्यरत आहेत, ज्यामध्ये 55.1% पुरुष आणि 44.9% महिला आहेत. महिला शिक्षकांची संख्या 2014-15 मधील 5.69 लाखांवरून वाढून 2023-24 मध्ये 7.78 लाख झाली.
Doonited Affiliated: Syndicate News Hunt
This report has been published as part of an auto-generated syndicated wire feed. Except for the headline, the content has not been modified or edited by Doonited.
